RAM ve Bellek Yönetimi Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey

RAM veya Random Access Memory (Rasgele Erişim Belleği), bilgisayar çalışırken bilgisayarınızın kısa süreli belleğini saklayan bir donanım parçasıdır.

Bir RAM modülü ve veri sürücüsü (HDD veya SSD) arasındaki fark, RAM’ın uçucu bellek olması, yani güç kaynağı kesildiğinde verilerin tamamen silinmesi demektir. Veri sürücüsü gibi uçucu olmayan bellek türlerinde, elektrik olmadığında depolanan veriler korunur.

Sistemi yeniden başlattığınızda RAM temizlenir, bellek yönetimi, sistem performansı üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Size RAM hakkında, nasıl çalıştığını ve verimliliğini nasıl artırabileceğinizi bilmeniz gereken her şeyi göstereceğiz.

Çeşitli RAM Türleri

DDR RAM, EDO, FPM, SDRAM, SIMM, DIMM… bilgisayar donanımına ilk adım atanlar için biraz kafa karıştırıcı olabilir.

Bu terimlerin her biri, fiziksel özelliklerinde farklı RAM modüllerinin farklı türlerini tanımlamaktadır. Genellikle RAM modülleri iki kategoriye ayrılır:

  • SIMM (Single In-line Memory Module/Tek sıralı bellek modülü)
  • DIMM (Dual In-line Memory Module/Çift sıralı bellek modülü)

SIMM‘ler ilk kez 1983’te piyasaya sürüldü ve bugün yaygın olarak kullanılmıyor. 64 bitlik işlemcilerin ortaya çıkışı ile, 32 bitlik geniş SIMM’ler uyumlu kalabilmek için çiftler halinde kurulmaları gerekirdi. Sonuç olarak, SIMM’ler, tek tek kurulabilen 64 bit geniş DIMM’lerle değiştirildi.

DDR (Dual Data Rate/Çift Veri Hızı) ve SDRAM (Synchronous Dynamic RAM/Senkron Dinamik RAM) DIMM kategorisine girerken, EDO (Extended Data Out/Genişletilmiş Veri Çıkışı) ve FPM (Fast Page Mode/Hızlı Sayfa Modu) SIMM türleridir. Ayrıca daha küçük boyutlarda ve genellikle dizüstü bilgisayarlarda bulunan SO-DIMM‘ler adı verilen bir tür var.

DDR RAM‘in farklı sürümlerde (DDR, DDR2, DDR3 ve DDR4) geldiğini fark etmiş olabilirsiniz. Bunlar birbirleriyle uyumlu olmayan giderek daha hızlı RAM modülleridir.

RAM Kapasitesi, Frekans ve Gecikme

RAM modüllerinin depolama boyutu veya kapasitesi megabayt, gigabayt ve terabayt cinsinden ölçülür (sırasıyla MB, GB ve TB). Örneğin, Windows 10 Professional 64-bit, 2 TB’a kadar RAM’ı destekleyebilir.

32-bit sistemde, fiziksel adres uzantısı (PAE) düzeltme eki kullanarak 64 GB’a kadar RAM’in kilidini açabilirsiniz. Bununla birlikte, ortalama bir bilgisayarda yüklü RAM’lerin 1 ile 4 GB arasında bulunması olasılığı daha yüksektir; bu da bir çok kullanıcı için yeterlidir.

Frekans, MHz cinsinden ölçülür ve daha yüksek rakamlar belleğe kaydedilen bilgilere daha hızlı erişilmesini işaret eder. Ekran kartınız RAM’inizi paylaşıyorsa, bu önemli bir faktördür. Gecikme, bir talebin ve görevin yürütülmesi arasındaki gecikmeyi açıklar; yani, daha düşük gecikmeler daha iyi olur.

Frekans ve Gecikme, ikisi birlikte RAM hızını etkiler.

RAM’i daha hızlı hale getiren daha yüksek bir frekans, RAM’i daha yavaş hale getiren daha yüksek gecikmeyi telafi edebilir. Genel olarak, frekans ve gecikme kapasitesine öncelik vermelisiniz.

Windows bilgisayarınıza ne kadar RAM yüklendiğini görmek için Dosya Gezgini’ni açın, Bu bilgisayarı sağ tıklayın ve Özellikler’i seçin. Bu, kurulu belleğin (RAM) kapasitesini gösteren Denetim Masası’nda Sistem sayfasını açacaktır.

RAM özelliklerini öğrenmek için, sistem özelliklerini analiz edebilen CPU-Z gibi bir araç kullanmanız gerekir. Bu ayrıca, RAM üreticisinin bildirdiği şekilde çalıştığını da gösterecektir.

RAM dışında çalıştığınızda

Tüm modern işletim sistemlerinde, veri dosyanızın geçici olarak RAM’den depolandığı özel bir dosya olan bir takas dosyası olarak da bilinen bir sayfa dosyası vardır. Bilgisayarınız tamamen tek başına RAM modüllerine uymayan çok fazla veri takas etmek zorunda kaldığında devreye girer.

RAM kapasitesindeki bu yetersizliği gidermek için, en az kullanılan veriler sayfa dosyasına dış kaynaklı olarak gönderilir ve sanal bellek olarak bilinir hale gelir.

İşletim sistemi sayfa dosyanızın boyutuna sınırlar koyabilir, ancak zamanla, sayfa dosyası boyut olarak büyür ve yüzlerce MB’ı aşabilir, bu da genellikle sisteminizdeki fiziksel RAM miktarı kadar sanal RAM verir.

Sanal belleğin azalmakta olduğunu belirten bir hata mesajı görürseniz, sayfa dosyanızın boyut sınırına yaklaştığınız anlamına gelir.

Sistem, sayfa dosyasında saklanan verilere erişmek zorunda kaldığında, veri sürücüleri RAM modüllerinden çok daha yavaş olduğu için bilgisayarınızı yavaşlatabilir. Böylece, sayfa dosyanızı artırmak yerine, daha fazla RAM yüklemeyi düşünmelisiniz.

RAM verileri sıkıştırılabilir

Windows 10’da sayfa dosyası hala mevcut ancak sistem yerel sürücünüze veri aktarmadan önce Windows 10 en az kullanılan RAM verilerini sıkıştırıyor. Sıkıştırma, saklanan verilerin boyutunu %60’a kadar azaltabilir.

Microsoft, bellek sıkıştırması sonucunda Windows 10 sayfa dosyasının önceki Windows sürümlerinde olduğu gibi yarı yarıya kullanıldığını tahmin etmektedir. Görev Yöneticisinde Sistem ve sıkıştırılmış bellek olarak etkin şekilde görebilirsiniz. Windows 10’da Bellek Sıkıştırması hakkında daha fazla bilgi alabilirsiniz.

Bellek sıkıştırmasının yeni bir özellik olmadığını unutmayın. Windows 10 kullanıma sunulmadan önce, Linux’ta ZRAM veya Android’de ZSWAP olarak bilinir.

Bellek sıkıştırmasının potansiyel tek dezavantajı, sıkıştırmayı işleyen aracın (Bellek Yöneticisi) ekstra işlemci gücü talep etmesidir. İyi yönetilmezse RAM sıkıştırması, Görev Yöneticisi’nde görülen Sistem ve sıkıştırılmış bellek öğesinin yüksek CPU kullanımına neden olabilir.

Bu yaygın Windows 10 sorunu, genellikle hazırda bekleme modunu devre dışı bırakarak, BIOS’u güncelleştirerek veya bellek uyumlu sürümleri -Windows 10 depolama alanıyla ilgili sürücüleri- güncelleştirerek giderilir.

SuperFetch ile Akıllı RAM Yönetimi

SuperFetch, bellek yönetimini birkaç farklı yoldan geliştiren bir Windows programıdır.

Birincisi, SuperFetch, belirli dosyalara ve programlara erişilen zamanki gibi bilgisayarınızı ve notlarınızı nasıl kullandığınız analiz eder. İkincisi, SuperFetch, dosyaları normalde erişilen sırayla saklamak için Windows birleştiricisi ile birlikte çalışır. Son olarak, uygun zamanlarda uygulamaları önceden belleğe yükleyebilir.

Genel olarak SuperFetch, Windows önyükleme süresini hızlandırmak ve uygulamaları daha hızlı başlatmak için kullanılabilir belleğin etkin kullanımına katkıda bulunur.

SuperFetch’i disk performansını olumsuz etkiliyorsa devre dışı bırakmak mümkündür, ancak bu sorunun olmaması durumunda SuperFetch’i etkin durumda tutmanızı öneririz! SuperFetch’i kapatmak, kullanılabilir bellek miktarını artırabilir, ancak sisteminizin performansı üzerinde olumsuz bir etkisi olacaktır.

ReadyBoost: Sadece Sabit Disk Sürücüleri için kullanın

ReadyBoost, SuperFetch’e benzer şekilde çalışan ve ihmal edilen bir Windows özelliğidir. Kullanıcı etkinliğini analiz eder ve belirlenmiş flash sürücüler veya SD kartlara bilgi yazar. Bu tür bir önbellek, düşük hızlı kaydedilmiş bir sabit diskte saklanan bilgilere göre daha hızlıdır ve böylece bilgisayarın performansını artırabilir.

Ancak SSD yükselmesi ile ReadyBoost avantajlarının çoğunu kaybetti. Ancak sabit disk sürücüsü kullanmaya devam ediyorsanız, ReadyBoost kullanmanızı tavsiye ederiz.

RAM Yeniden Yüklendi

Bellek yönetimini optimize etmek için tasarlanmış tüm araçlar ile RAM’inizin bakıcılığı çok fazla olması gerekmez. Doğru miktarı ve RAM sürümünü yüklediğinizden emin olun ve hiçbir zaman belleğiniz tükenmemelidir. En kötü ihtimalle, sayfa dosyanızın boyutunu artırın veya ReadyBoost’u deneyin.

RAM ile ilgili bilmeniz gereken başka bir şey var mı? RAM belleği yönetmek için herhangi bir program önerebilir misiniz? Lütfen yorumlarda bizimle paylaşın!


Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir